MOTOR TEKNİK GENEL ÖZET

MOTOR : Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinelere MOTOR denir.

* Yakıt bakımından motorlar
1-BENZİN - LPG
2-DİZEL

* Soğutma bakımından
1-HAVA
2-SU

* Zaman bakımından
2 ve 4 zamanlı olarak ayrılır.

* Benzinli motorlarda sıkıştırılmış olan benzin hava karışımı buji ile ateşlenir. Buji ile ateşlemeli motorlarda Benzin ve Lpg yakıtları kullanılır. Motorlarda dört zamanlı oluşumun EMME, SIKIŞTIRMA, ATEŞLEME ve EGZOZ dur.

* Dizel motorlarda ateşleme enjektörün yakıt püskürtmesiyle olur. Enjektörden püskürtülen yakıt motorindir.

* Motorun parçaları KRANK MİLİ, KARBÜRATÖR, PİSTON, ENJEKTÖR, DİSTRİBÜTÖR, MARŞ MOTORU, BUJİ VE EKSANTRİK DİŞLİSİDİR.

* Ateşleme sisteminin parçaları DİSTRİBÜTÖR, BUJİ, TEVZİ MAKARASI, PLATİN, MEKSEFE ve ENDÜKSİYON BOBİNİ dir.

* Bujinin görevi ateşlemeyi sağlamaktır.

* Distribütör sırası gelen bujilere elektrik dağıtır.

* Endüksiyon bobini akümülatörün voltajını 15.000 ile 20.000 volta yükseltir.

* Platin, Tevzi Makarası ve Meksefe distribütörde bulunur.

* Motor çalışmazken kontak anahtarı açık unutulursa (ateşleme durumunda) platin ve endüksiyon bobini yanar.

* Kullanma kılavuzuna göre belirli Km. sonunda Platin, Bujiler, Motor yağı, Yağ filtresi ve hava filtresi değiştirilir.

* Yakıt ikmali yapılırken motor stop ettirilir.

* Ateşleme sisteminde yapılan ayarlar Buji tırnak ayarı, Platin ve Avans ayarıdır.

* Platin meme yapmışsa Meksefe arızalıdır.

* Buji kablolarından biri çıkarsa motor sarsıntılı bir şekilde çalışır.

* Normal yanma olmuyorsa Platin ve Avans ayarı bozuktur.

* Bujiler normal ateşleme yapmıyorsa bujiler kurum bağlamıştır.

* Buji ayarları yanlış yapılmış bir motorun egzozundan siyah duman çıkar.

* Yakıt sisteminin elemanları KARBÜRATÖR, YAKIT POMPASI, (otomatiği) ve HAVA FİLTRESİ dir.

* Benzinle havayı 1/15 oranında karıştıran yakıt sistemi parçası KARBÜRATÖR dür. Emme monifolduna bağlıdır.

* Hava filtresi motora giren havayı temizler. Jikle soğuk havalarda motorun kolay çalışmasını sağlar. Jikle devresi karbüratörde hava giriş deliğinin önünde bulunur. Soğuk motoru çalıştırmak için zengin karışım sağlayan tertibat JİKLE dir.

* Silindir içerisindeki yanmış yakıt egzoz borusu ile dışarı atılır. Basınçlı olarak çıkan gazların sesini egzoz susturucusu azaltır.

* Araç kış şartlarına hazırlanırken hava filtresi otomatik jikle kışlık pozisyona çevrilir.

* Bir aracın egzoz dumanı siyah çıkıyorsa hava filtresine bakılır veya karışım oranı bozulmuştur.

* Hava filtresi basınçlı hava ile temizlenir. Hava filtresi tıkalı ise motor boğulur, zengin karışımla çalışır. Yakıt içersinde toz, su, pislik varsa motor düzensiz ve tekleyerek çalışır.

* Egzozdan fazla ses çıkıyorsa susturucu deliktir.

* Boğulmuş motoru çalıştırmak için gaz pedalına sonuna kadar basılarak marş yapılır.

* Motor stop ediyorsa karbüratöre bakılır.

* Araç kullanırken yakıt tasarrufu sağlamak için jikle devresi çekik unutulmamalıdır. Hava filtresi temizlenir, aracın hızına uygun viteste gidilir.

* Ayak gaz pedalından çekilmiş vaziyete iken motorun çalıştığı devreye RÖLANTİ denir.

* Debriyaj (kavrama) kaçırırsa araç fazla yakıt yakar.

* Alternatör mekanik enerjiyi elektrik enerjisine çevirir. Bir araç için gerekli elektrik enerjisini sağlayan sistemdir.

* Aracın devri arttıkça alternatörden çıkan akımı ve voltajı ayarlayan, tesisata ve aküye gönderen şarj sistemi parçası konjektör (regülatör) dür.

* Akünün görevleri, marş motoruna ilk hareketi için elektrik vermek ışık ve özel alıcıları çalıştırmaktır.

* Fren müşürü ikaz sisteminin bir parçasıdır.

* Aktarma organı parçaları DEBRİYAJ (Kavrama) VİTES KUTUSU, ŞAFT, DİFERANSİYEL, AKS ve TEKERLEK ler dir.

* Debriyaj, motorla vites kutusu arasında irtibatı keserek vites değiştirme imkanı sağlar.

* Virajlarda tekerleklerin farklı açı ve hızlarda dönmesini sağlayan sistem DİFRANSİYEL sistemidir.

* Diferansiyel hareketini tekerleklere, aks iletir.

* Aracın hızını ve gücünü vites kutusu (ŞANZIMAN) ayarlar.

* Araçlarda el ve ayak frenleri bulunur. El freni duran aracı sabitler.

* KAMPANA, fren sisteminin bir parçasıdır.

* Araç hareket halinde iken ayağın debriyaj (kavrama) pedalının üzerinde devamlı durması debriyaj balatasını aşındırır. Debriyaj kaçırırsa, debriyaj balatası aşınmıştır veya yağlanmıştır.

* Aracın çalıştırılması esnasında bir miktar gaz verildikten sonra debriyaj pedalının sonuna kadar basmakta yarar vardır.

* Debriyaj teli koparsa araç vitese geçmez.

* Araç geri vitese takılmak istendiğinde takılmıyorsa debriyaj pedalından ayak çekilip yeniden basılır.

* Vites değiştirirken ses geliyorsa debriyaja tam basılmamıştır.

* Debriyaj balatasının sıyrılarak aşınması ani ve sert kalkıştandır.

* Vites kutusunun bakımı yapılırken yağına yağ kaçağının olup olmadığına bakılır.

* Motora ilk hareketini MARŞ MOTORU verir. Marş motoru olan dişlisine hareket iletir. Marş motoru marş durumunda hiç dönmüyorsa kutup başları gevşektir veya oksitlenmiştir.

* Araç çalıştırılırken 10-15 saniye den fazla marş yapılırsa akümülatör boşalır.

* Akünün bakımında plakaların 1 cm üzerine kadar saf su konulur. Kutup başlarının oksitleri temizlenir, eleman kapak deliklerinin açık olup olmadığına bakılır.

* Kışın akümülatörün donmaması için tam şarj ettirilir.

* Akünün kutup başlarına metal parça ile birleştirilirse, akümülatör kısa devre olur ve patlar.

* Akümülatörün üst kısmında pislikler birikmişse deşarj olur.

* Dijital göstergeli araçlarda akü takviyesi yapılmaz.

* Şarj sistem parçaları ALTERNATÖR (şarj dinamosu) ve KONJEKTÖR (regülatör) dür.

* Alternatör arızalı olursa şarj ikaz lambası yanar.

* Vantilatör kayışı çok sıkı ise alternatör ve su pompası bilye yatakları bozulur.

* Yağ şarj lambası yanarsa kontağın hemen kapatılması gerekir.

* Şarj ikaz lambası yanıyorsa vantilatör kayışı gevşektir.

* Ampüller sıkça patlıyorsa konjektör arızalıdır.

* Marşa basıp motor çalıştığında, yağ ve şarj lambalarının sönmesi gerekir.

* Şarj ikaz lambası motor çalışırken yanıyorsa, alternatörün bobini bitmiş olabilir.

* Motorda aşınmaları yağlama sistemi önler. Ayrıca soğutma sistemine yardımcı olur. Motorun içini temizler.

* Motorda yağ, sübap muhafaza kapağı üzerindeki kaptan konur.

* Karter, yağlama yağına depoluk eder.

* Motor çalıştığı sürece yağlamanın olup olmadığını motor yağ göstergesinden anlaşılır.

* Egzozdan mavi duman çıkıyorsa motor yağ yakıyordur.

* Motor çalışırken yağ göstergesinde bir anormallik olursa, motor hemen durdurulmalıdır.

* Motorun yağı günlük olarak kontrol edilmelidir. Motor çalışırken yağ göstergesi basınç göstermiyorsa; yağ müşür kablosu çıkmış olabilir, karterde yağ kalmamış olabilir, filtre tıkalı olabilir.

* Motor yağının eksilmesinin sebeplerinden biri karter contasının yırtılmasıdır.

* Rodaj (alıştırma) zamanı doluncaya kadar fazla sürat yapılmaz.

* Motor hava ve su ile soğutulur. Hava ile soğutulan motorlarda radyatör ve su pompası bulunmaz.

* Su ile soğutmalı motorun parçaları RADYATÖR, SU POMPASI (devir daim), TERMOSTAT, ISI GÖSTERGESİ ve VANTİLATÖR dür.

* Su pompasının görevi radyatördeki suyu basınçlı olarak su kanallarına göndermektir.

* Termostat, silindir kapağının çıkışında bulunur. Motordaki suyun sıcaklığını sabit tutar.

* Vantilatör radyatördeki suyu soğutur.

* Soğutma sisteminde su azalıyorsa, radyatörde, radyatör hortumlarında, kalorifer hortumlarında veya silindir kapak contasında kaçak vardır.

* Radyatöre peteklerin üzerine kadar su konulur. Suyun içilecek temizlikte, ılık, sertlik derecesi düşük veya kireçsiz olması gerekir.

* Motorun hararet yapmasının sebepleri Termostatın arızalı olması, Su kanallarının tıkalı olması, Radyatör peteklerinin içten veya dıştan tıkalı olması, Radyatör kapağının bozuk olması, Motorun uygun devir ve viteste kullanılmaması, Vantilatör kayışının kopması veya gevşek olması, otomatik soğutucu fanın arızalı olması veya bağlantı kablosunun çıkması, Fan müşürü’nün bozuk olması.

* Motorun suyu kontrol edilirken veya sıcak motorun suyu tamamlanırken motorun rölantide çalışması gerekir.Motor fazla ısınırsa çekişten düşer.

* Motor sıcak iken soğuk su konulursa silindir kapağı veya bloğu çatlayabilir.

* Servis (ayak) frenine basıldığında ön ve arka tekerlekler aynı anda durur.

* Soğuk havalarda el freni çekili halde park edilirse, fren balataları donarak yapışabilir.

* Fren yapılınca aracın hızı azalmıyorsa hidrolik kalmamıştır veya sistemde hava vardır.

* El freni çekik vaziyette unutulup yola devam edilirse kampanalar ısınır, fren tutmaz.

* Fren yağı azalmış ise hidrolikle tamamlanır.

* Aracın çalıştırılıp, hareket ettirilmek istendiğinde rahat hareket edemiyor ve zorlanıyorsa el freni çekili olabilir.

* Aracın kampanaları elle kontrol edildiğinde aşırı ısınmış ise fren ayarları bozuktur.

* Motorun yağı, suyu, fren hidrolik yağı günlük olarak kontrol edilmelidir.

* Westinghouse’la çalışan fren sisteminde araç hareket halinde iken motor stop edilirse fren tutmaz.

* Havalı frenlerde havayı kompresör üretir.

* Araca binileceği her zaman lastikler kontrol edilmelidir.

* İç lastiği olmayan lastiklere Dubleks Lastik denir.

* Ön düzen ayarları bozuk olan bir araçta ön lastik içten ve dıştan aşınır.

* Lastiklerin devamlı olarak orta kısımlarından aşınıyorsa lastiklerin havaları fazladır.

* Isıdan dolayı lastik hava basıncı fazlalaşırsa lastiklerin havası olduğu basınç da bırakılmalıdır.

* Karlı havalarda çekici lastiklere zincir takılır.

* Ön lastiklerden biri yeni diğeri eski olursa, araç fren yapıldığında bir tarafa çeker.

* Araç düz yolda normal hızla seyrederken bir tarafa çekiyorsa ön lastiklerin hava basıncı eşit değildir.

* Direksiyonda titreşim hissedilirse, aracın ön tekerleklerinde balanssızlık vardır.

* Direksiyonda boşluk varsa, rot başları aşınmıştır, direksiyon kutusu arızalıdır, direksiyon kutusu ayarları bozuktur.

* Direksiyon sisteminin bakımında, direksiyon kutusunun yağına bakılır.

* Direksiyon zor dönüyorsa, lastik havaları azdır.

* Lastikler üzerinde bulunan rakamlar, lastiğin ebatlarını gösterir.

* Katalitik konvektör bulunan araçlarda kurşunsuz benzin kullanılır.

* ABS sistemi, direksiyon hakimiyetini sağlar.